Nghị định 310/2025/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 02/12/2025, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn. Nghị định này chính thức có hiệu lực từ ngày 16/01/2026, đánh dấu một bước thay đổi quan trọng trong cơ chế xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến hóa đơn điện tử (HĐĐT), đặc biệt là hành vi không lập hóa đơn. Điểm mới nổi bật nhất là việc áp dụng mức phạt lũy tiến theo số lượng hóa đơn vi phạm, thay vì phạt cố định theo hành vi như trước đây. Quy định này nhằm tăng tính răn đe đối với vi phạm quy mô lớn, đồng thời giảm nhẹ một số mức phạt đối với vi phạm nhỏ lẻ, phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số và bỏ thuế khoán từ 01/01/2026.
1. Bối cảnh ban hành Nghị định 310/2025/NĐ-CP
Từ năm 2022, hóa đơn điện tử trở thành hình thức bắt buộc đối với hầu hết doanh nghiệp và một phần hộ kinh doanh (HKD).
Đến năm 2026, khi bỏ thuế khoán, toàn bộ HKD chuyển sang kê khai theo doanh thu thực tế, đồng thời bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền (MTT) nếu doanh thu ≥ 1 tỷ đồng/năm.
Lượng hóa đơn tăng đột biến (dự báo 60 tỷ hóa đơn/năm) dẫn đến nguy cơ vi phạm tăng, đặc biệt hành vi không lập hóa đơn để trốn thuế hoặc che giấu doanh thu.
Nghị định 125/2020/NĐ-CP trước đây áp dụng mức phạt cố định (4-8 triệu đồng cho không lập hóa đơn, 20-50 triệu đồng cho cho/bán hóa đơn).
Tuy nhiên, thực tế cho thấy vi phạm quy mô lớn (hàng trăm, hàng nghìn hóa đơn) gây thất thu thuế nghiêm trọng, trong khi mức phạt cố định không đủ răn đe.
Nghị định 310/2025 ra đời để khắc phục hạn chế này, chuyển sang cơ chế phạt lũy tiến theo số lượng hóa đơn, đồng thời giảm nhẹ một số trường hợp vi phạm nhỏ.
>> Tham khảo: Báo giá hóa đơn điện tử.
2. Mức phạt lũy tiến với hành vi không lập hóa đơn
Theo khoản 1 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP (sửa đổi khoản 1 Điều 22 Nghị định 125/2020/NĐ-CP), mức phạt đối với hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ được quy định lũy tiến như sau:
- Dưới 10 số hóa đơn: Phạt từ 1.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.
- Từ 10 số đến dưới 50 số hóa đơn: Phạt từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
- Từ 50 số hóa đơn trở lên: Phạt từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng.
Đặc điểm lũy tiến:
- Mức phạt tăng dần theo số lượng hóa đơn vi phạm trong một vụ việc (một kỳ kiểm tra hoặc một thời điểm phát hiện).
- Không áp dụng mức phạt cố định như trước, mà tính theo bậc thang dựa trên số lượng hóa đơn không lập.
- Nếu vi phạm liên quan đến trốn thuế (không lập hóa đơn để che giấu doanh thu), mức phạt có thể tăng thêm 20% số thuế trốn (theo Điều 13 Nghị định 125 sửa đổi).
>> Tham khảo: Quy định về ủy nhiệm sàn thương mại điện tử lập hóa đơn.
3. So sánh với quy định cũ và lý do thay đổi
Trước Nghị định 310/2025:
- Không lập hóa đơn: Phạt 4-8 triệu đồng (cố định, không phụ thuộc số lượng).
- Cho hoặc bán hóa đơn: Phạt 20-50 triệu đồng.
Sau Nghị định 310/2025:
- Mức phạt tăng mạnh đối với vi phạm quy mô lớn (từ 60-80 triệu đồng nếu ≥ 50 hóa đơn), đủ sức răn đe các trường hợp cố tình che giấu doanh thu lớn.
- Giảm nhẹ đối với vi phạm nhỏ (dưới 10 hóa đơn chỉ phạt 1-10 triệu đồng).
- Bỏ tình tiết tăng nặng “vi phạm nhiều lần” trong một số trường hợp, chỉ xử phạt một hành vi theo số lượng hóa đơn để tránh phạt chồng chéo.
>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.
Lý do thay đổi:
- Tăng tính răn đe với vi phạm quy mô lớn (hàng trăm, hàng nghìn hóa đơn không lập để trốn thuế).
- Giảm gánh nặng cho vi phạm nhỏ lẻ, vô ý (phù hợp với HKD nhỏ).
- Phù hợp với thực tế số lượng hóa đơn tăng vọt năm 2026.
4. Các trường hợp liên quan và mức phạt bổ sung
- Không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, dịch vụ cho tổ chức: Phạt lũy tiến như trên, cộng thêm truy thu thuế nếu có.
- Không chuyển dữ liệu hóa đơn đến cơ quan thuế: Phạt tương tự mức không lập hóa đơn (1-80 triệu đồng tùy số lượng).
- Lập hóa đơn không đúng thời điểm: Phạt riêng (cảnh cáo đến 70 triệu đồng tùy số lượng), nhưng nếu không lập hóa đơn thì áp dụng mức phạt không lập.
- Cho, bán hóa đơn: Phạt 20-50 triệu đồng (không thay đổi).
- Vi phạm quy mô lớn: Tình tiết tăng nặng nếu ≥ 10 hóa đơn hoặc trốn thuế ≥ 100 triệu đồng.
>> Tham khảo: Nghị định 373/2025/NĐ-CP: Những thay đổi đáng chú ý trong hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế.
5. Lưu ý thực tiễn cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh năm 2026
- Hộ kinh doanh: Doanh thu ≥ 1 tỷ đồng/năm bắt buộc hóa đơn điện tử MTT → không lập hóa đơn (không kết nối thời gian thực) dễ bị phát hiện do dữ liệu tự động. Vi phạm nhỏ (dưới 10 hóa đơn) phạt thấp, nhưng quy mô lớn (≥ 50) phạt lên đến 80 triệu đồng.
- Doanh nghiệp: Nên sử dụng phần mềm hóa đơn điện tử uy tín (Einvoice…) để tự động lập và chuyển dữ liệu, tránh quên không lập hóa đơn.
- Giảm nhẹ: Nghị định 310 bổ sung bất khả kháng (thiên tai, dịch bệnh…) để miễn/giảm phạt; tự giác khắc phục sai sót trước khi bị kiểm tra cũng được xem xét giảm nhẹ.
- Truy thu thuế: Ngoài phạt, người vi phạm phải nộp đủ số thuế trốn và tiền chậm nộp (0,03%/ngày).
Nghị định 310/2025/NĐ-CP là bước cải cách quan trọng, chuyển từ phạt cố định sang phạt lũy tiến theo số lượng hóa đơn vi phạm, vừa tăng răn đe với vi phạm lớn, vừa giảm gánh nặng cho vi phạm nhỏ.
Trong bối cảnh năm 2026 với lượng hóa đơn khổng lồ và chuyển đổi số mạnh mẽ, quy định này giúp cơ quan thuế kiểm soát hiệu quả hơn, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp/HKD tuân thủ nghiêm túc việc lập và chuyển dữ liệu hóa đơn điện tử.
Doanh nghiệp cần cập nhật phần mềm, theo dõi doanh thu và lập hóa đơn kịp thời để tránh rủi ro phạt nặng. Liên hệ Chi cục Thuế địa phương để được hướng dẫn cụ thể.
>> Tham khảo: Thủ tục phát hành hóa đơn điện tử.
Kết luận
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/