Từ ngày 16/01/2026, Nghị định 310/2025/NĐ-CP (ban hành ngày 02/12/2025) chính thức sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn. Đây là văn bản quan trọng nhất hiện nay về xử phạt vi phạm hóa đơn (bao gồm hóa đơn điện tử), chuyển từ cơ chế phạt cố định theo hành vi sang phạt lũy tiến theo số lượng hóa đơn vi phạm, nhằm tăng tính răn đe, thúc đẩy tuân thủ nghiêm ngặt trong bối cảnh hóa đơn điện tử bắt buộc và kết nối dữ liệu thời gian thực.
1. Bối cảnh và lý do ban hành Nghị định 310/2025/NĐ-CP
Trước năm 2026, theo Nghị định 125/2020, mức phạt vi phạm hóa đơn thường cố định (tối đa 20 triệu đồng cho không lập hóa đơn, 4-8 triệu đồng cho lập sai thời điểm), không phân biệt quy mô vi phạm. Mức phạt này được đánh giá chưa đủ sức răn đe, đặc biệt khi hệ thống hóa đơn điện tử kết nối trực tiếp với cơ quan thuế, dễ phát hiện vi phạm lớn (như không xuất hóa đơn cho hàng trăm giao dịch bán lẻ).
Nghị định 310 khắc phục bằng cách phân tầng mức phạt theo số lượng hóa đơn (số giao dịch vi phạm), mở rộng đối tượng xử phạt, bổ sung bất khả kháng và làm rõ nguyên tắc tránh chồng chéo. Mục tiêu: Tăng minh bạch, chống thất thu thuế, hỗ trợ chuyển đổi số thuế (hộ kinh doanh doanh thu trên 1 tỷ đồng bắt buộc HĐĐT từ máy tính tiền).
>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.
2. Các hành vi vi phạm hóa đơn chính và mức phạt mới
Theo Điều 24 Nghị định 125/2020 (sửa đổi bởi Nghị định 310), vi phạm được chia thành hai nhóm lớn:
Nhóm 1: Không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định (phổ biến nhất, ảnh hưởng trực tiếp doanh thu chịu thuế):
- Dưới 10 số hóa đơn: Phạt 1–10 triệu đồng.
- Từ 10 đến dưới 50 số: Phạt 10–50 triệu đồng.
- Từ 50 số trở lên: Phạt 60–80 triệu đồng (mức cao nhất, tăng mạnh so với cũ).
Nhóm 2: Lập hóa đơn không đúng thời điểm (chia theo loại giao dịch):
- Đối với giao dịch đặc biệt (khuyến mại, hàng mẫu, biếu tặng, tiêu dùng nội bộ, cho vay/mượn…):
- 01 số: Cảnh cáo hoặc 500.000–1.500.000 đồng.
- Từ 02 đến dưới 10 số: 500.000–1.500.000 đồng.
- Từ 10 đến dưới 50 số: 2–5 triệu đồng.
- Từ 50 đến dưới 100 số: 5–15 triệu đồng.
- Từ 100 số trở lên: 15–30 triệu đồng.
- Đối với bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ thông thường:
- 01 số: 500.000–1.500.000 đồng.
- Từ 02 đến dưới 10 số: 2–5 triệu đồng.
- Từ 10 đến dưới 20 số: 5–15 triệu đồng (một số nguồn ghi 10–20 số).
- Từ 20 đến dưới 50 số: 15–30 triệu đồng.
- Từ 50 đến dưới 100 số: 30–50 triệu đồng.
- Từ 100 số trở lên: 50–70 triệu đồng.
>> Tham khảo: 5 trường hợp mua hàng không có hóa đơn vẫn được trừ chi phí khi tính thuế TNDN từ ngày 15/12/2025.
Lưu ý quan trọng:
- Mức phạt trên áp dụng cho tổ chức. Cá nhân/hộ kinh doanh bị phạt bằng 1/2 mức tổ chức.
- Một vụ vi phạm chỉ xử phạt một hành vi, nhưng tính theo tổng số lượng hóa đơn vi phạm.
- Biện pháp khắc phục: Buộc lập hóa đơn, nộp đủ thuế (nếu có), tiêu hủy hóa đơn sai sót.
- Bất khả kháng (thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn…) được miễn xử phạt nếu chứng minh được.
3. So sánh với quy định cũ
| Hành vi vi phạm | Mức phạt cũ (tối đa) | Mức phạt mới (tổ chức, từ 16/01/2026) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Không lập hóa đơn (thông thường) | 10–20 triệu | Lên đến 80 triệu (từ 50 số) | Tăng gấp 4 lần ở vi phạm lớn |
| Lập hóa đơn sai thời điểm | 4–8 triệu | Lên đến 70 triệu (từ 100 số) | Phạt lũy tiến theo số lượng |
| Vi phạm nhỏ (1–9 số) | 4–8 triệu | Thấp hơn hoặc cảnh cáo | Linh hoạt hơn cho vi phạm nhỏ |
>> Tham khảo: Tra cứu hóa đơn; Tra cứu hóa đơn điện tử.
4. Tác động thực tiễn đến doanh nghiệp và hộ kinh doanh
Quy định mới đặt rủi ro tài chính lớn hơn cho bán lẻ, F&B, dịch vụ online, hộ kinh doanh doanh thu cao (trên 1 tỷ đồng/năm bắt buộc HĐĐT từ máy tính tiền). Một cửa hàng tạp hóa hoặc quán ăn nếu không xuất hóa đơn cho 50–100 giao dịch có thể bị phạt 60–80 triệu đồng, tương đương hoặc vượt lợi nhuận hàng năm của nhiều hộ nhỏ.
Cơ quan thuế dễ phát hiện vi phạm qua dữ liệu thời gian thực (kết nối máy tính tiền), dẫn đến tăng thanh tra, truy thu thuế + phạt chậm nộp. Hộ kinh doanh nhỏ (dưới 1 tỷ) được “thở” hơn, nhưng vẫn phải xuất hóa đơn khi khách yêu cầu.
5. Giải pháp tránh vi phạm và giảm thiểu rủi ro
- Triển khai HĐĐT từ máy tính tiền (nếu bắt buộc), đảm bảo kết nối ổn định.
- Đào tạo nhân viên xuất hóa đơn ngay khi giao dịch hoàn tất (kể cả bán online nửa đêm).
- Sử dụng phần mềm uy tín (Thái Sơn E-invoice) đã cập nhật quy định mới.
- Lưu trữ dữ liệu hóa đơn chặt chẽ (ít nhất 10 năm), kiểm tra định kỳ.
- Nếu phát hiện sai sót, chủ động khắc phục (lập biên bản, điều chỉnh) trước thanh tra.
>> Tham khảo: Hướng dẫn hộ kinh doanh nộp thuế điện tử.
Kết luận
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/