Hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền (HĐĐT MTT) là một hình thức hóa đơn điện tử đặc thù, được lập tự động từ hệ thống máy tính tiền (POS – Point of Sale) tại điểm bán hàng, đồng thời kết nối và chuyển dữ liệu trực tiếp đến cơ quan thuế. Đây là giải pháp quan trọng trong việc minh bạch hóa doanh thu, đặc biệt đối với hoạt động bán lẻ trực tiếp cho người tiêu dùng, góp phần hỗ trợ chuyển đổi số quản lý thuế và chống thất thu. Quy định chính về HĐĐT MTT được nêu tại Nghị định 123/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP ngày 20/3/2025, hiệu lực từ 01/6/2025). Đến năm 2026, hình thức này tiếp tục là bắt buộc đối với một số đối tượng, đặc biệt khi kết hợp với việc bỏ thuế khoán và chuyển sang kê khai theo doanh thu thực tế từ 01/01/2026 (theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn như Quyết định 3389/QĐ-BTC).
1. Khái niệm và đặc điểm của HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền
Hóa đơn điện tử được khởi tạo từ hệ thống máy tính tiền là hóa đơn đơn có mã của cơ quan thuế hoặc dữ liệu điện tử cho phép người mua truy xuất thông tin. Dữ liệu hóa đơn phải được chuyển tự động, thời gian thực đến Tổng cục Thuế theo định dạng XML quy định.
Đặc điểm nổi bật:
- Lập hóa đơn ngay tại thời điểm bán hàng (kết thúc giao dịch).
- Không cần ký số thủ công (hệ thống tự động).
- Kết nối trực tiếp với cơ quan thuế → dữ liệu doanh thu được ghi nhận tự động, hỗ trợ kê khai thuế gợi ý.
- Nội dung hóa đơn bao gồm: tên, địa chỉ, MST người bán; thông tin người mua (nếu cần); tên hàng hóa/dịch vụ, đơn giá, số lượng, thành tiền; thời điểm lập; mã cơ quan thuế.
- Có thể in chứng từ giấy cho khách hàng (nhận biết bằng dòng chữ đặc biệt).
>> Tham khảo: Hướng dẫn hộ kinh doanh nộp thuế điện tử.
2. Đối tượng bắt buộc áp dụng
Theo khoản 8 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP sửa đổi Điều 11 Nghị định 123/2020/NĐ-CP:
- Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu hàng năm từ 1 tỷ đồng trở lên (dựa trên doanh thu năm trước hoặc ước tính).
- Doanh nghiệp có hoạt động bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trực tiếp đến người tiêu dùng trong các lĩnh vực: trung tâm thương mại, siêu thị, bán lẻ (trừ ô tô, xe máy), ăn uống, nhà hàng, khách sạn, vận tải hành khách, dịch vụ vui chơi giải trí, chiếu phim, dịch vụ cá nhân khác.
- Các trường hợp khác: kinh doanh casino, xổ số, bảo hiểm… (có quy định thời điểm lập riêng).
Từ 01/01/2026: Khi bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh doanh thu ≥ 1 tỷ đồng/năm và bán trực tiếp cho người tiêu dùng bắt buộc sử dụng HĐĐT MTT hoặc HĐĐT có mã của cơ quan thuế. Doanh thu < 1 tỷ đồng/năm: không bắt buộc, nhưng khuyến khích áp dụng để dễ kê khai và minh bạch.
Nếu chưa đáp ứng hạ tầng công nghệ, cơ quan thuế sẽ hỗ trợ và thông báo lộ trình chuyển đổi. Không tuân thủ sau hỗ trợ có thể bị xử phạt vi phạm về hóa đơn.
>> Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.
3. Thủ tục đăng ký và triển khai
- Đăng ký: Sử dụng mẫu 01/ĐKTĐ-HĐĐT (sửa đổi theo Nghị định 70/2025) trên Cổng thông tin điện tử Tổng cục Thuế (thuedientu.gdt.gov.vn) hoặc ứng dụng eTax Mobile.
- Nhà cung cấp giải pháp: Phải là tổ chức được Tổng cục Thuế công nhận (danh sách cập nhật trên website thuế). Nhà cung cấp phổ biến như ThaiSonSoft… Họ cung cấp phần mềm POS kết nối, hỗ trợ chi phí ưu đãi cho hộ kinh doanh.
- Yêu cầu kỹ thuật: Máy tính tiền phải kết nối internet ổn định, phần mềm đạt chuẩn XML chuyển dữ liệu. Cơ quan thuế hỗ trợ khảo sát, lắp đặt cho hộ kinh doanh.
- Thời điểm lập hóa đơn: Tại thời điểm kết thúc giao dịch (ví dụ: kết thúc chuyến đi taxi, thanh toán tại quầy ăn uống).
>> Tham khảo: Hộ kinh doanh nhiều cửa hàng sẽ khai thuế chung một mã số thuế từ năm 2026.
4. Lợi ích và trách nhiệm
Lợi ích:
- Doanh thu tự động ghi nhận → hỗ trợ tờ khai thuế gợi ý, giảm sai sót.
- Minh bạch, dễ khấu trừ thuế GTGT, tiếp cận vốn ngân hàng.
- Bảo vệ người tiêu dùng (dễ tra cứu hóa đơn).
- Hỗ trợ quản lý thuế hiệu quả, giảm thất thu.
Trách nhiệm:
- Lưu trữ dữ liệu ít nhất 10 năm.
- Xử lý sai sót: lập thông báo sai sót, hóa đơn điều chỉnh/thay thế.
- Phạt vi phạm: Theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP (hiệu lực 16/01/2026), giảm nhẹ một số mức phạt nhưng vẫn nghiêm với không lập hóa đơn hoặc không kết nối dữ liệu.
>> Tham khảo: Hướng dẫn hộ kinh doanh kê khai thuế theo doanh thu thực tế.
Tổng cục Thuế tổ chức hội nghị, tập huấn, hỗ trợ trực tiếp tại địa bàn. Nhiều nhà cung cấp có gói miễn phí/ưu đãi cho hộ kinh doanh (ví dụ: hỗ trợ lắp đặt, đào tạo sử dụng). Hộ kinh doanh nên liên hệ Chi cục Thuế địa phương để được hướng dẫn cụ thể, tránh chậm trễ.
Tóm lại, HĐĐT khởi tạo từ máy tính tiền là bước tiến lớn trong quản lý thuế hiện đại tại Việt Nam, đặc biệt từ năm 2026 khi kết hợp với kê khai theo doanh thu thực tế.
Két luận
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/