Từ ngày 01/07/2026, khi Nghị định 254/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, hộ kinh doanh hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, gia công và bán hàng thủ công mỹ nghệ (gốm sứ, mây tre đan, thêu ren, đồ gỗ mỹ nghệ, đồ trang sức thủ công…) cần đặc biệt lưu ý đến nghĩa vụ sử dụng hóa đơn điện tử. Đây là nhóm ngành có đặc thù vừa sản xuất, vừa gia công theo đơn đặt hàng, vừa bán thành phẩm trực tiếp hoặc qua nhiều kênh, nên việc chọn đúng loại hóa đơn và lập hóa đơn đúng thời điểm rất quan trọng.
1. Khi nào hộ sản xuất, gia công, thủ công mỹ nghệ bắt buộc dùng hóa đơn điện tử?
Theo điểm d khoản 1 Điều 6 Nghị định 254/2026/NĐ-CP và quy định liên quan tại Nghị định 68/2026/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 141/2026/NĐ-CP):
- Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu năm trên 01 tỷ đồng bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.
- Trường hợp bán tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng (máy móc sản xuất lớn, xe chuyên dụng…) cũng thuộc diện bắt buộc dù doanh thu chưa đến 1 tỷ đồng.
Doanh thu được tính tổng hợp từ mọi hoạt động: sản xuất bán thành phẩm, nhận gia công, bán lẻ tại xưởng, bán trên sàn TMĐT, bán sỉ cho đại lý…
Nếu doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống, hộ không bắt buộc nhưng được đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử tự nguyện khi có nhu cầu (ví dụ khách hàng là doanh nghiệp yêu cầu hóa đơn để hạch toán chi phí).
2. Nên chọn loại hóa đơn điện tử nào?
Hộ sản xuất – gia công – thủ công mỹ nghệ thường có hai mô hình chính, nên lựa chọn loại hóa đơn phù hợp:
2.1. Hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế
Phù hợp nhất với hộ chủ yếu bán sỉ, nhận gia công theo hợp đồng, bán cho doanh nghiệp hoặc xuất khẩu.
- Lập hóa đơn → ký số → gửi cơ quan thuế cấp mã → giao cho khách.
- Dễ kiểm soát từng đơn hàng giá trị lớn, ghi rõ thông tin người mua.
2.2. Hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền
Phù hợp với hộ vừa sản xuất vừa bán lẻ trực tiếp tại xưởng, cửa hàng hoặc kết hợp bán online số lượng nhiều.
- Xuất ngay khi thanh toán, dữ liệu tự động chuyển về cơ quan thuế.
- Nếu đã đăng ký hóa đơn có mã thì không bắt buộc phải dùng thêm loại từ máy tính tiền.
Nhiều hộ thủ công mỹ nghệ hiện nay kết hợp cả hai: dùng hóa đơn có mã cho đơn sỉ/gia công và hóa đơn từ máy tính tiền cho bán lẻ.
3. Phân biệt hóa đơn bán hàng và hóa đơn gia công
Đây là điểm dễ nhầm lẫn nhất của nhóm ngành này.
- Hóa đơn bán hàng: Khi hộ tự mua nguyên liệu, sản xuất và bán thành phẩm. Giá trị trên hóa đơn là toàn bộ giá bán sản phẩm.
- Hóa đơn gia công: Khi khách hàng (thường là doanh nghiệp) cung cấp nguyên liệu, hộ chỉ nhận tiền công gia công. Trên hóa đơn chỉ ghi giá trị tiền công gia công, không bao gồm giá trị nguyên liệu do khách giao.
Theo quy định, hoạt động cho mượn máy móc, thiết bị phục vụ gia công (không thu tiền, không chuyển quyền sở hữu) thuộc trường hợp không phải lập hóa đơn (Điều 7 Nghị định 254/2026/NĐ-CP).
Hộ cần lưu giữ hợp đồng gia công, biên bản bàn giao nguyên liệu và biên bản nghiệm thu để chứng minh khi cơ quan thuế kiểm tra.
4. Thời điểm lập hóa đơn
- Bán thành phẩm: Thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua (thường là khi giao hàng thành công).
- Gia công: Thời điểm hoàn thành việc gia công hoặc nghiệm thu từng phần theo hợp đồng.
- Bán nhiều lần hoặc giao nhiều đợt: Lập hóa đơn theo từng lần giao hàng.
Với đơn hàng bán trên sàn TMĐT, thời điểm lập hóa đơn thường là khi đơn hàng được xác nhận giao thành công trên hệ thống sàn.
5. Những lưu ý thực tế quan trọng
5.1. Về nội dung hóa đơn
Hộ kinh doanh phải thể hiện rõ tên, địa chỉ, mã số thuế và địa điểm kinh doanh trên hóa đơn. Nếu có nhiều điểm sản xuất hoặc bán hàng thì ghi rõ từng địa điểm.
5.2. Khi vừa sản xuất vừa bán đa kênh
Doanh thu từ xưởng + bán online + bán sỉ đều phải cộng gộp để xét ngưỡng 1 tỷ đồng. Sàn TMĐT khấu trừ thuế không thay thế nghĩa vụ lập hóa đơn của hộ.
5.3. Hàng mẫu, hàng khuyến mại, hàng biếu tặng
Vẫn phải lập hóa đơn điện tử theo quy định (trừ một số trường hợp nội bộ phục vụ sản xuất kinh doanh được miễn).
5.4. Ủy nhiệm lập hóa đơn
Hộ được ủy nhiệm cho tổ chức kinh tế (kể cả sàn TMĐT nếu nhận) lập hóa đơn thay. Việc ủy nhiệm phải có hợp đồng và thông báo với cơ quan thuế.
6. Quy trình đăng ký và triển khai thực tế
- Theo dõi doanh thu lũy kế hàng tháng.
- Khi doanh thu lũy kế vượt 1 tỷ đồng, đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trong vòng 30 ngày kể từ ngày cuối kỳ tính thuế đó.
- Chuẩn bị chữ ký số (hoặc xác thực sinh trắc học qua VNeID mức 2), đăng ký qua tổ chức cung cấp dịch vụ hóa đơn điện tử hoặc Cổng thông tin của Cục Thuế.
- Lựa chọn phần mềm phù hợp (có thể tích hợp quản lý sản xuất – kho – bán hàng).
- Tập huấn cho người lập hóa đơn về cách phân biệt bán hàng và gia công.
7. Rủi ro nếu không tuân thủ
- Bị xử phạt vi phạm về hóa đơn theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP.
- Doanh nghiệp mua hàng không được khấu trừ thuế, tính chi phí → mất khách hàng B2B.
- Khó chứng minh doanh thu, chi phí khi quyết toán thuế hoặc vay vốn ngân hàng.
Kết luận
Với hộ sản xuất, gia công và bán hàng thủ công mỹ nghệ, hóa đơn điện tử không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là công cụ giúp chuyên nghiệp hóa hoạt động, dễ dàng bán sỉ cho doanh nghiệp và mở rộng thị trường.
Hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử có mã hoặc từ máy tính tiền. Việc phân biệt rõ hóa đơn bán hàng và hóa đơn gia công, theo dõi doanh thu tổng hợp từ mọi kênh là yếu tố then chốt để tuân thủ đúng và tối ưu chi phí.
Hãy rà soát doanh thu hiện tại và chuẩn bị đăng ký sớm nếu sắp vượt ngưỡng. Việc chủ động triển khai hóa đơn điện tử sẽ giúp hộ kinh doanh thủ công mỹ nghệ hoạt động minh bạch, bền vững hơn trong môi trường quản lý thuế ngày càng chặt chẽ năm 2026.
Ngoài ra, nếu quý doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp phần mềm hóa đơn điện tử đáp ứng đầy đủ quy định, xin vui lòng liên hệ E-invoice để nhận được tư vấn:
CÔNG TY PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ THÁI SƠN
- Địa chỉ: Số 15, phố Đặng Thùy Trâm, phường Nghĩa Đô, Thành phố Hà Nội
- Tổng đài HTKH: 1900 4767 – 1900 4768
- Tel : 024.37545222
- Fax: 024.37545223
- Website: https://einvoice.vn/